Woordenboek

zie ons woordenboek
Scroll
status effectiviteit
Technisch rapport beschikbaar
status kosteneffectiviteit
Technisch rapport beschikbaar

Multiple sclerose

Multiple sclerose is een ziekte waarbij de bescherm- en isolatielaag rondom de zenuwen in de hersenen, ruggenmerg en oogzenuwen beschadigd is. Hierdoor kunnen onder andere problemen ontstaan met lopen, voelen en zien.

BIG registratie

De video die u gaat bekijken is bestemd voor personen met een BIG-registratie

Patienten in Nederland 17.000

Behandelingen

Helaas zijn er geen behandelingen die MS kunnen genezen. Er zijn wel 12 verschillende medicijnen die de ziekteprogressie kunnen vertragen of die aanvallen waarbij patiënten last hebben van ernstige symptomen van MS kunnen bestrijden.

Lijnen

MS-medicijnen zijn verdeeld in 3 lijnen. Over het algemeen starten patiënten met een medicijn uit de eerste lijn en eventueel stappen ze daarna over naar een medicijn uit de tweede of zelfs derde lijn. Deze volgorde is ontstaan omdat neurologen de meeste ervaring hebben met medicijnen uit de eerste lijn en deze minder ernstige bijwerkingen kunnen hebben dan sommige medicijnen uit de tweede of derde lijn.

Zorguitgaven voor MS-medicijnen

De afgelopen jaren zijn de kosten voor MS gestegen, doordat er nieuwe duurdere medicijnen op de markt zijn gekomen. In 2019 werd er in Nederland ongeveer 170 miljoen euro uitgegeven aan medicijnen voor MS.

In dit figuur is te zien dat de kosten van MS-medicijnen variëren van ongeveer 40.000 tot 120.000 euro voor een behandeling van 5 jaar.

Waarom kosten­effectiviteit?

We weten van veel medicijnen voor MS niet of de prijs past bij hoe goed het medicijn werkt. Met andere woorden, de verhouding tussen de kosten en effectiviteit is voor de meeste medicijnen voor MS niet bekend. Dat komt door verschillende administratieve regels rondom de toelating van medicijnen.

Daarnaast was nog nooit de kosteneffectiviteit van verschillende volgordes van medicijnen voor MS onderzocht. Terwijl patiënten gedurende hun leven meestal meerdere medicijnen gebruiken. Als een medicijn niet goed werkt, bijwerkingen veroorzaakt of als patiënten liever een andere toedieningsvorm gebruiken kan namelijk geswitcht worden naar een ander medicijn.

In samenwerking met neurologen uit het ErasmusMC heeft NICER een model ontwikkeld waarmee de kosten en effecten van alle medicijnen voor MS met elkaar vergeleken kunnen worden en waarbij bepaald kan worden welke volgordes van medicijnen de meeste gezondheid opleveren per uitgegeven euro.

Hoe is de kosten­effectiviteit berekend?

De effectiviteit van behandelingen voor de berekening van de kosteneffectiviteit is gebaseerd op klinische studies. Echter de meeste medicijnen zijn niet onderling met elkaar vergeleken in deze klinische studies.

Daarom hebben we een netwerk-meta analyse uitgevoerd om de relatieve effectiviteit van behandelingen te schatten. Meer informatie over deze statistische analyse en de uitkomsten er van zijn te vinden in het technisch rapport.

status effectiviteit
Technisch rapport beschikbaar
status kosteneffectiviteit
Technisch rapport beschikbaar
technisch rapport

Kosten­effectiviteit berekening Multiple Sclerose

BIG registratie

De informatie die u gaat downloaden is bestemd voor personen met een BIG-registratie

Met het ziektemodel zijn de kosten en effecten van 445 volgordes van MS-medicijnen berekend. De effecten worden uitgedrukt in ‘gezonde levensjaren’, ook wel QALYs genoemd.

Met het model wordt de hele levensloop van MS-patiënten nagebootst op basis van ziekteprogressie en MS aanvallen. De snelheid van de progressie van MS en het aantal aanvallen in het model werden beïnvloed door het MS-medicijn. In het model worden ook de bijwerkingen van medicijnen, de mogelijkheid om te stoppen met medicijnen, de kwaliteit van leven van patiënten en de kans op sterfte meegenomen. Daarnaast nemen we alle kosten mee die gerelateerd zijn aan de behandeling van MS, namelijk de kosten van de MS-medicijnen, overige gezondheidszorg, mantelzorg en productiviteitsverlies. Als een patiënt ziekteprogressie, een aanval of een ernstige bijwerking krijgt worden hier extra kosten en een vermindering in kwaliteit van leven voor toegekend.

Een belangrijke beperking van het model is dat we hierin geen MRI-resultaten mee konden nemen. Ondanks deze beperking zien we dat net als in de werkelijkheid bij ongeveer de helft van de patiënten na 20 jaar de MS is veranderd van relapse remitting MS (RRMS) naar secundair progressieve MS (SPMS).

Wat is de kosten­effectiviteit?

Gemiddelde kosteneffectiviteit

De resultaten van de analyses lieten zien dat als MS-patiënten niet met medicijnen behandeld zouden worden, zij volgens het model gemiddeld 13,6 gezonde levensjaren (QALYs) kunnen verwachten. De daarmee gepaarde maatschappelijke kosten zijn 290.850 euro over de levensduur van een patiënt.

Een gemiddelde MS-behandeling met medicijnen levert gemiddeld 5,6 extra QALYs op waarvoor we 282.902 euro extra uit moeten geven, wat gelijk staat aan 50.518 euro per QALY. Maar dat is slechts een gemiddelde van alle MS-medicijnen waarin zowel doelmatige als niet doelmatige volgordes van medicijnen meegenomen worden.

technisch rapport

Kosten­effectiviteit berekening Multiple Sclerose

BIG registratie

De informatie die u gaat downloaden is bestemd voor personen met een BIG-registratie

Meest doelmatige volgorde medicijnen

Wat is de behandeling die de meeste QALYs oplevert per uitgegeven euro als we ervan uitgaan dat we maximaal 50.000 euro per QALY willen betalen? Deze vraag is moeilijk te beantwoorden, omdat de uitkomsten van het model niet 100% zeker zijn. Dit komt omdat we voorspellingen doen over tientallen jaren op basis van informatie uit onderzoeken die elk ook onzekerheden kennen. Toch kunnen we wel enkele conclusies trekken uit onze resultaten.

Bijvoorbeeld door te kijken naar dit figuur waar de meeste doelmatige volgorde van medicijnen (blauwgroen in het figuur) met de minst doelmatige volgorde is vergeleken (magenta in het figuur). Hierin is te zien dat gemiddeld genomen de meest doelmatige volgorde van medicijnen 1 extra QALY oplevert voor 134.000 euro minder dan de minst doelmatige volgorde van medicijnen. Deze volgorde van medicijnen levert dus meer gezondheid op, voor minder geld. Maar in dit figuur zien we dat de puntenwolken deels overlappen. Dit betekent dat er geen garanties zijn dat de ene volgorde van medicijnen in de werkelijkheid ook altijd doelmatiger zal zijn dan de andere volgorde.

Conclusie

Onderzoekers
  • Matthijs Versteegh

    PhD (gezondheidseconoom)
  • Simone Huygens

    PhD (gezondheidseconoom)
  • Joost Smolders

    PhD (neuroloog)
  • Beatrijs Wokke

    PhD (neuroloog)

Het blijkt dat er vooral grote verschillen zijn in de kosten van MS-medicijnen, terwijl de verschillen in de werking van MS-medicijnen veel kleiner zijn. Hier zou rekening mee gehouden kunnen worden bij het inkopen en het voorschrijven van MS-medicijnen. Maar uiteindelijk bepalen de neuroloog en de patiënt natuurlijk samen welk medicijn het beste is en past bij de omstandigheden en voorkeuren van de patiënt.

Ongeacht welk medicijn er wordt gekozen, zou het goed zijn als het bedrag dat ervoor wordt betaald in goede verhouding staat tot de gezondheid die het oplevert.